जिने बंद, वेंटिलेशन नाही! कोचिंग क्लासमध्ये रोजच्यासारखे आले अन सेकंदांत होत्याचे नव्हते झाले; नक्की काय घडले?
लखनऊ:Udtamaharashtra.com . शिक्षणासाठी घरापासून दूर राहणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी कोचिंग क्लास म्हणजे त्यांच्या स्वप्नांचा आधार असतो. दररोजप्रमाणे विद्यार्थी वर्गात आले होते. कुणी नोट्स काढत होते, कुणी प्रोजेक्टवर काम करत होते, तर काहीजण मित्रांसोबत गप्पा मारत होते. मात्र काही क्षणांतच या नेहमीच्या वातावरणाचे रूपांतर भीषण आगीत झाले आणि अनेक कुटुंबांचे आयुष्य कायमचे उद्ध्वस्त झाले.
उत्तर प्रदेशातील लखनऊच्या अलीगंज परिसरातील एका व्यावसायिक इमारतीत लागलेल्या भीषण आगीत किमान 15 जणांचा मृत्यू झाला असून मृतांमध्ये बहुसंख्य विद्यार्थी असल्याचे समोर आले आहे. या घटनेने संपूर्ण देश हादरला असून कोचिंग संस्थांमधील सुरक्षाव्यवस्थेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे. (Reuters)
नेमके काय घडले?
सोमवारी दुपारच्या सुमारास अलीगंज परिसरातील तीन मजली व्यावसायिक इमारतीत अचानक आग लागली. या इमारतीत अॅनिमेशन आणि प्रशिक्षण देणारे कोचिंग सेंटर, काही दुकाने, पाळीव प्राण्यांचे क्लिनिक आणि इतर व्यावसायिक आस्थापने होती. सुरुवातीला किरकोळ वाटणारी आग काही मिनिटांतच संपूर्ण इमारतीत पसरली. (The Times of India)
प्रत्यक्षदर्शींनी सांगितले की, आग लागल्यानंतर काही मिनिटांतच संपूर्ण इमारतीत धुराचे लोट पसरले. विद्यार्थ्यांना बाहेर पडण्याची संधी मिळण्यापूर्वीच जिने आणि बाहेर जाणारे मार्ग धुराने भरून गेले. परिणामी अनेक विद्यार्थी आत अडकले. (News24)
विद्यार्थ्यांमध्ये उडाली एकच खळबळ
घटनेच्या वेळी अनेक विद्यार्थी वर्गात बसून अभ्यास करत होते. अचानक धूर आणि ज्वाळा दिसू लागल्याने एकच गोंधळ उडाला. काही विद्यार्थी जीव वाचवण्यासाठी खिडक्यांकडे धावले तर काहींनी छतावर जाण्याचा प्रयत्न केला.
मात्र काही वृत्तांनुसार इमारतीच्या छताकडे जाणारा मार्ग बंद होता. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना सुरक्षित ठिकाणी पोहोचणे शक्य झाले नाही. धुरामुळे श्वास घेणे कठीण झाल्याने परिस्थिती अधिकच गंभीर बनली. (@theweek)
जीव वाचवण्यासाठी खिडक्यांमधून उड्या
आग वाढत असल्याचे पाहून काही विद्यार्थ्यांनी पहिल्या मजल्यावरील खिडक्यांतून आणि बाल्कनीतून उड्या मारल्या. सोशल मीडियावर व्हायरल झालेल्या व्हिडिओंमध्ये काही युवक जीव वाचवण्यासाठी खाली झेपावताना दिसत आहेत.
स्थानिक नागरिकांनी तत्काळ धाव घेत अनेकांना मदत केली. काहींना चादरी धरून पकडण्याचा प्रयत्न करण्यात आला, तर काही जण गंभीर जखमी झाले. मात्र दुर्दैवाने अनेकांना बाहेर पडण्याची संधीच मिळाली नाही. (The Economic Times)
‘डेथ ट्रॅप’ ठरलेली इमारत
या दुर्घटनेनंतर सर्वात मोठा प्रश्न उपस्थित झाला तो म्हणजे इमारतीतील सुरक्षाव्यवस्था. प्रत्यक्षदर्शी आणि स्थानिकांच्या म्हणण्यानुसार इमारतीत पुरेसे वेंटिलेशन नव्हते. धूर बाहेर जाण्याचा मार्ग नसल्यामुळे संपूर्ण मजला काही मिनिटांत धुराने भरून गेला.
तसेच आपत्कालीन परिस्थितीत वापरता येईल असा स्वतंत्र फायर एक्झिट किंवा पर्यायी जिना उपलब्ध नसल्याची माहिती समोर येत आहे. त्यामुळे आत अडकलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी ही इमारत अक्षरशः मृत्यूचा सापळा ठरली. (The Times of India)
अग्निशमन दलाची शर्यत
आगीची माहिती मिळताच अग्निशमन दलाच्या गाड्या घटनास्थळी दाखल झाल्या. सुरुवातीला काही वाहनांनी आग नियंत्रणात आणण्याचा प्रयत्न केला. मात्र आगीचे स्वरूप पाहता नंतर एकूण 14 अग्निशमन वाहने आणि हायड्रॉलिक प्लॅटफॉर्म घटनास्थळी पाठवण्यात आला. (@theweek)
धूर इतका दाट होता की बचाव पथकांनाही आत प्रवेश करणे कठीण जात होते. काही ठिकाणी भिंती फोडून अडकलेल्या लोकांना बाहेर काढण्याचे प्रयत्न करण्यात आले. अनेक तास चाललेल्या बचाव मोहिमेनंतर मृतदेह बाहेर काढण्यात आले. (People.com)
रुग्णालयात उपचारासाठी धावपळ
आगीतून बाहेर काढण्यात आलेल्या जखमी विद्यार्थ्यांना तातडीने लखनऊमधील विविध रुग्णालयांत दाखल करण्यात आले. अनेकांना गंभीर भाजल्यामुळे अतिदक्षता विभागात ठेवण्यात आले आहे.
किंग जॉर्ज मेडिकल युनिव्हर्सिटीमध्ये मोठ्या प्रमाणावर जखमींना दाखल करण्यात आले. डॉक्टर आणि वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांनी युद्धपातळीवर उपचार सुरू केले. (Careers360)
कुटुंबीयांचा आक्रोश
घटनेची माहिती मिळताच विद्यार्थ्यांचे पालक घटनास्थळी आणि रुग्णालयात धावले. आपल्या मुलांचा शोध घेताना अनेक पालकांचा आक्रोश पाहून उपस्थितांचे डोळे पाणावले.
काही कुटुंबीयांना आपल्या मुलांचा मृत्यू झाल्याची माहिती रुग्णालयात मिळाली. स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी कोचिंगला गेलेली मुले काही तासांत कायमची निघून गेल्याने अनेक कुटुंबांवर दुःखाचा डोंगर कोसळला आहे. (@theweek)
सरकारकडून चौकशीचे आदेश
या दुर्घटनेनंतर उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी तातडीने घटनास्थळाची माहिती घेतली. बचावकार्याला गती देण्याचे आदेश देण्यात आले तसेच जखमींना सर्वोत्तम वैद्यकीय सुविधा उपलब्ध करून देण्याचे निर्देश प्रशासनाला दिले. (@theweek)
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनीही या घटनेबद्दल दुःख व्यक्त केले असून मृतांच्या कुटुंबीयांना आर्थिक मदतीची घोषणा करण्यात आली आहे. तसेच दुर्घटनेची उच्चस्तरीय चौकशी करण्याचे संकेत देण्यात आले आहेत. (Careers360)
शॉर्ट सर्किट की निष्काळजीपणा?
आगीचे नेमके कारण अद्याप स्पष्ट झालेले नसले तरी प्राथमिक माहितीनुसार शॉर्ट सर्किटमुळे आग लागल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे. मात्र अधिकृत तपास अहवाल आल्यानंतरच सत्य समोर येणार आहे. (@theweek)
तपास यंत्रणा इमारतीतील फायर सेफ्टी उपकरणे, आपत्कालीन बाहेर पडण्याचे मार्ग, अग्निशमन नियमांचे पालन आणि इमारतीला मिळालेली परवानगी यांची चौकशी करत आहेत. (People.com)
पुन्हा एकदा सुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर
देशभरात अनेक कोचिंग संस्था आणि व्यावसायिक इमारती गजबजलेल्या भागात चालतात. मात्र त्यापैकी किती ठिकाणी अग्निसुरक्षेचे नियम काटेकोरपणे पाळले जातात हा मोठा प्रश्न आहे.
प्रत्येक दुर्घटनेनंतर चौकशी, कारवाई आणि आश्वासने दिली जातात. पण काही महिन्यांनी सर्व काही पूर्ववत होते. परिणामी अशा दुर्घटना पुन्हा घडतात आणि निष्पाप लोकांना जीव गमवावा लागतो.
एक धडा जो विसरता कामा नये
लखनऊमधील ही दुर्घटना केवळ एका शहराची किंवा एका कोचिंग सेंटरची घटना नाही. ती संपूर्ण देशासाठी एक इशारा आहे. शिक्षण संस्था, मॉल, कार्यालये आणि व्यावसायिक इमारतींमध्ये अग्निसुरक्षेचे नियम कडकपणे लागू करणे आणि त्यांची नियमित तपासणी करणे ही काळाची गरज बनली आहे.
रोजच्यासारखे वर्गात आलेले विद्यार्थी काही क्षणांत मृत्यूच्या विळख्यात अडकले. त्यांच्या अपूर्ण राहिलेल्या स्वप्नांची किंमत कोण भरून काढणार? हा प्रश्न आज प्रत्येक भारतीयाला अस्वस्थ करत आहे. या दुर्घटनेत मृत्यूमुखी पडलेल्या सर्वांना श्रद्धांजली आणि जखमींना लवकर बरे होण्यासाठी प्रार्थना, एवढेच आपण सध्या करू शकतो.
