ChatGPT आणि Gemini च्या शर्यतीत 2 भारतीय तरुणांची मोठी झेप! अवघ्या 3 वर्षांत उभी केली 14,145 कोटींची AI कंपनी; जगभरात ‘Made in India AI’ ची चर्चा
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence-AI) क्षेत्रात सध्या जगभरात मोठी स्पर्धा सुरू आहे. एका बाजूला OpenAI चे ChatGPT, Google चे Gemini, Microsoft, Meta आणि Anthropic सारख्या दिग्गज कंपन्या एआय क्षेत्रावर वर्चस्व गाजवत आहेत. मात्र या शर्यतीत आता भारतातील दोन तरुण उद्योजकांनी अशी झेप घेतली आहे की संपूर्ण जग त्यांची दखल घेऊ लागले आहे.
अवघ्या तीन वर्षांत उभी राहिलेली भारतीय एआय स्टार्टअप कंपनी Sarvam AI आज तब्बल 14,145 कोटी रुपयांच्या (सुमारे 1.7 अब्ज डॉलर) मूल्यांकनापर्यंत पोहोचली आहे. विशेष म्हणजे ही कंपनी भारतासाठी आणि भारतीय भाषांसाठी एआय तंत्रज्ञान विकसित करण्यावर भर देत आहे. त्यामुळे “Made in India AI” ही संकल्पना आता प्रत्यक्षात उतरताना दिसत आहे.
कोण आहेत हे दोन भारतीय तरुण?
Sarvam AI ची स्थापना विवेक रघुनाथन आणि प्रत्युष कुमार या दोन भारतीय तरुणांनी केली. दोघेही उच्च शिक्षित असून कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि मशीन लर्निंग क्षेत्रातील तज्ज्ञ मानले जातात.
प्रत्युष कुमार यांनी यापूर्वी अनेक जागतिक तंत्रज्ञान प्रकल्पांवर काम केले आहे. तर विवेक रघुनाथन यांच्याकडे मोठ्या प्रमाणावर डेटा आणि एआय सोल्यूशन्स विकसित करण्याचा अनुभव आहे.
भारतातील भाषिक विविधता लक्षात घेऊन त्यांनी भारतीयांसाठी स्वतंत्र एआय मॉडेल विकसित करण्याचे स्वप्न पाहिले आणि त्यातून Sarvam AI चा जन्म झाला.
फक्त 3 वर्षांत कशी झाली इतकी मोठी वाढ?
स्टार्टअप जगतात यश मिळवणे सोपे नसते. अनेक कंपन्या सुरुवातीलाच बंद पडतात. मात्र Sarvam AI ने अगदी कमी कालावधीत प्रचंड वेगाने प्रगती केली.
यामागे काही महत्त्वाची कारणे आहेत:
1. भारतीय भाषांवर विशेष लक्ष
ChatGPT किंवा Gemini सारखी बहुतांश एआय मॉडेल्स सुरुवातीला इंग्रजी भाषेवर केंद्रित होती.
Sarvam AI ने मात्र मराठी, हिंदी, तमिळ, तेलुगू, बंगाली, गुजराती, कन्नड यासह अनेक भारतीय भाषांमध्ये सक्षम एआय मॉडेल विकसित करण्यावर भर दिला.
यामुळे कंपनीला मोठी बाजारपेठ उपलब्ध झाली.
2. भारत सरकारचे समर्थन
भारत सरकारदेखील देशांतर्गत एआय तंत्रज्ञान विकसित करण्यासाठी प्रयत्नशील आहे.
“IndiaAI Mission” अंतर्गत भारतीय एआय स्टार्टअप्सना प्रोत्साहन दिले जात आहे. Sarvam AI ला याचा मोठा फायदा झाला.
भारतात विकसित होणाऱ्या स्वदेशी एआय मॉडेल्समध्ये Sarvam AI अग्रस्थानी असल्याचे मानले जाते.
3. गुंतवणूकदारांचा विश्वास
जागतिक गुंतवणूकदारांनी Sarvam AI च्या क्षमतेवर विश्वास दाखवला.
कंपनीला विविध फंड्स आणि व्हेंचर कॅपिटल कंपन्यांकडून मोठी गुंतवणूक मिळाली. त्यामुळे संशोधन, तंत्रज्ञान विकास आणि विस्तारासाठी आवश्यक भांडवल उपलब्ध झाले.
नेमकं काय काम करते Sarvam AI?
Sarvam AI केवळ एक चॅटबॉट तयार करणारी कंपनी नाही.
ही कंपनी अनेक क्षेत्रांसाठी एआय आधारित उपाय विकसित करत आहे.
शिक्षण
विद्यार्थ्यांना त्यांच्या मातृभाषेत शिक्षण देणारी स्मार्ट एआय साधने विकसित केली जात आहेत.
सरकारी सेवा
सामान्य नागरिकांना सरकारी योजनांची माहिती स्थानिक भाषेत मिळावी यासाठी एआय तंत्रज्ञान वापरले जात आहे.
आरोग्य
रुग्णांना प्राथमिक आरोग्यविषयक माहिती देणारे एआय सहाय्यक विकसित करण्याचे काम सुरू आहे.
व्यवसाय
लघु आणि मध्यम उद्योगांसाठी एआय आधारित ग्राहक सेवा आणि ऑटोमेशन सोल्यूशन्स विकसित केले जात आहेत.
ChatGPT आणि Gemini ला देणार टक्कर?
आज ChatGPT आणि Gemini हे एआय क्षेत्रातील सर्वात लोकप्रिय प्लॅटफॉर्म आहेत.
मात्र भारतीय वापरकर्त्यांच्या गरजा लक्षात घेतल्यास स्थानिक भाषांमधील सेवा अजूनही मोठे आव्हान आहे.
याच ठिकाणी Sarvam AI ची ताकद दिसून येते.
कंपनीचे ध्येय केवळ जागतिक कंपन्यांशी स्पर्धा करणे नाही तर भारतीय वापरकर्त्यांसाठी अधिक उपयुक्त आणि स्थानिक गरजांनुसार एआय प्रणाली विकसित करणे आहे.
भारतासाठी का महत्त्वाची आहे ही कामगिरी?
आजच्या काळात डेटा आणि एआय हे नवीन युगातील इंधन मानले जाते.
जर भारताला डिजिटल महासत्ता बनायचे असेल तर स्वतःची एआय तंत्रज्ञान क्षमता निर्माण करणे आवश्यक आहे.
Sarvam AI सारख्या कंपन्या भारताला पुढील बाबतीत मदत करू शकतात:
- तंत्रज्ञानातील आत्मनिर्भरता
- स्थानिक भाषांचे संरक्षण
- रोजगारनिर्मिती
- जागतिक स्पर्धेत भारताचे स्थान मजबूत करणे
- डिजिटल अर्थव्यवस्थेला चालना देणे
जगभरात का होत आहे चर्चा?
एआय क्षेत्रात अमेरिका आणि चीन यांचे वर्चस्व असल्याचे मानले जाते.
मात्र भारतातून उभी राहिलेली कंपनी अब्जावधी डॉलरच्या मूल्यांकनापर्यंत पोहोचल्याने जागतिक तंत्रज्ञान क्षेत्राचे लक्ष वेधले गेले आहे.
विशेषतः कमी कालावधीत मिळवलेले यश आणि भारतीय भाषांवर असलेला फोकस यामुळे Sarvam AI वेगळी ठरते.
तंत्रज्ञान विश्लेषकांच्या मते, भारतात एआय क्षेत्रातील पुढील मोठी क्रांती घडवून आणण्याची क्षमता या कंपनीमध्ये आहे.
भारतीय युवकांसाठी प्रेरणादायी यशोगाथा
आज अनेक तरुण स्टार्टअप सुरू करण्याचे स्वप्न पाहतात.
Sarvam AI ची कहाणी दाखवून देते की योग्य कल्पना, तांत्रिक कौशल्य आणि सातत्यपूर्ण मेहनत यांच्या जोरावर जागतिक स्तरावर ओळख निर्माण करता येते.
विवेक रघुनाथन आणि प्रत्युष कुमार यांनी सिद्ध करून दाखवले आहे की भारतातील तरुण केवळ नोकरी शोधणारे नाहीत, तर जग बदलणारे तंत्रज्ञान निर्माण करणारेही ठरू शकतात.
एआय क्षेत्रातील भारताचे भविष्य उज्ज्वल
तज्ज्ञांच्या मते, पुढील दहा वर्षांत कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्राचा जागतिक बाजार अनेक पटींनी वाढणार आहे.
या वाढत्या बाजारपेठेत भारताने योग्य वेळी पाऊल टाकले आहे. Sarvam AI सारख्या स्टार्टअप्समुळे भारत केवळ एआयचा ग्राहक राहणार नाही, तर एआय तंत्रज्ञानाचा निर्माता आणि निर्यातदार म्हणूनही पुढे येऊ शकतो.
ChatGPT, Gemini आणि इतर जागतिक एआय प्लॅटफॉर्मच्या स्पर्धेत भारतातील दोन तरुणांनी उभी केलेली 14,145 कोटी रुपयांची Sarvam AI कंपनी आज “Made in India AI” चे सर्वात प्रभावी उदाहरण बनली आहे. अवघ्या तीन वर्षांत मिळवलेले हे यश भारतीय स्टार्टअप जगतासाठी अभिमानाची बाब आहे.
आगामी काळात भारतीय भाषांमध्ये सक्षम, सुरक्षित आणि स्वदेशी एआय तंत्रज्ञान विकसित करण्यामध्ये Sarvam AI महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते. त्यामुळे भारताच्या डिजिटल भविष्यासाठी ही केवळ एका कंपनीची यशोगाथा नसून नव्या तंत्रज्ञान क्रांतीची सुरुवात मानली जात आहे.
