Telegram Banned: भारतात 22 जूनपर्यंत टेलिग्रामवर तात्पुरती बंदी; केंद्र सरकारचा मोठा निर्णय, नेमकं कारण काय?
देशातील कोट्यवधी वापरकर्त्यांसाठी धक्कादायक बातमी समोर आली आहे. केंद्र सरकारने लोकप्रिय मेसेजिंग अॅप टेलिग्रामवर 22 जून 2026 पर्यंत तात्पुरती बंदी घालण्याचा निर्णय घेतला आहे. हा निर्णय विशेषतः NEET-UG 2026 पुनर्परीक्षेच्या पार्श्वभूमीवर घेण्यात आला असून परीक्षांमधील गैरप्रकार, पेपरफुटीच्या अफवा आणि फसवणूक रोखण्यासाठी सरकारने हे कठोर पाऊल उचलले आहे. (Reuters)
अचानक बंदी का घालण्यात आली?
राष्ट्रीय परीक्षा संस्था (NTA) आणि शिक्षण मंत्रालयाने केंद्र सरकारकडे तक्रार केली होती की काही संघटित टोळ्या टेलिग्रामचा वापर करून NEET परीक्षार्थ्यांची फसवणूक करत आहेत. काही चॅनेल्सवर प्रश्नपत्रिका लीक झाल्याचे खोटे दावे करून विद्यार्थ्यांकडून लाखो रुपये उकळण्याचे प्रकार समोर आले होते. (The Times of India)
यामुळे परीक्षेच्या पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण होण्याची शक्यता होती. त्यामुळे इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने (MeitY) माहिती तंत्रज्ञान कायद्याच्या कलम 69A अंतर्गत टेलिग्रामवरील प्रवेश तात्पुरता रोखण्याचे आदेश दिले आहेत. (The Times of India)
22 जूनपर्यंतच बंदी
सरकारने स्पष्ट केले आहे की ही बंदी कायमस्वरूपी नसून 22 जून 2026 पर्यंत मर्यादित कालावधीसाठी आहे. 21 जून रोजी होणाऱ्या NEET-UG पुनर्परीक्षेनंतर परिस्थितीचा आढावा घेऊन पुढील निर्णय घेतला जाईल. (The Times of India)
टेलिग्रामच्या ‘Edit Message’ फीचरवरही निर्बंध
सरकारने टेलिग्रामला आणखी एक मोठा आदेश दिला आहे. टेलिग्रामचे मेसेज एडिटिंग फीचर 30 जूनपर्यंत बंद ठेवण्यास सांगण्यात आले आहे. तपास यंत्रणांच्या मते, काही जण जुने मेसेज नंतर संपादित करून “पेपर आधीच लीक झाला होता” असे खोटे पुरावे तयार करत होते. यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये संभ्रम निर्माण होत होता. (Public Tv English)
NTA ने निर्णयाचे स्वागत केले
राष्ट्रीय परीक्षा संस्थेने केंद्र सरकारच्या या निर्णयाचे स्वागत केले आहे. NTA च्या म्हणण्यानुसार, यापूर्वी अनेक टेलिग्राम चॅनेल्सवर कारवाई करण्यात आली होती. मात्र, नवीन चॅनेल्स तयार करून फसवणूक सुरूच होती. त्यामुळे व्यापक बंदी हा शेवटचा पर्याय म्हणून स्वीकारण्यात आला. (www.ndtv.com)
विद्यार्थ्यांमध्ये मिश्र प्रतिक्रिया
सरकारच्या निर्णयानंतर विद्यार्थ्यांमध्ये आणि सोशल मीडियावर मिश्र प्रतिक्रिया उमटत आहेत. काही विद्यार्थ्यांनी हा निर्णय परीक्षेची विश्वासार्हता टिकवण्यासाठी आवश्यक असल्याचे म्हटले आहे. तर काहींनी लाखो सामान्य वापरकर्त्यांना त्रास होणार असल्याची टीका केली आहे. सोशल मीडियावर अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आणि डिजिटल हक्कांबाबतही चर्चा सुरू झाली आहे. (Reuters)
भारतातील टेलिग्रामचे महत्त्व
भारत हा टेलिग्रामसाठी सर्वात मोठ्या बाजारपेठांपैकी एक आहे. शिक्षण, व्यवसाय, बातम्या, मनोरंजन आणि विविध समुदायांसाठी लाखो लोक या प्लॅटफॉर्मचा वापर करतात. त्यामुळे या बंदीचा परिणाम केवळ विद्यार्थ्यांवरच नव्हे तर विविध क्षेत्रांतील वापरकर्त्यांवरही होणार आहे. (Reuters)
सरकारचा संदेश स्पष्ट
केंद्र सरकारने स्पष्ट केले आहे की कोणतेही डिजिटल प्लॅटफॉर्म शिक्षण व्यवस्थेला बाधा पोहोचवण्यासाठी किंवा विद्यार्थ्यांची फसवणूक करण्यासाठी वापरले जाणार असतील तर त्यांच्यावर कठोर कारवाई करण्यात येईल. NEET-UG पुनर्परीक्षा निष्पक्ष आणि पारदर्शक वातावरणात पार पडावी, हा या निर्णयामागील मुख्य उद्देश असल्याचे सरकारने म्हटले आहे. (Reuters)
बंदी का ?
टेलिग्रामवरील ही तात्पुरती बंदी हा भारतातील सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर झालेल्या सर्वात मोठ्या सरकारी हस्तक्षेपांपैकी एक मानला जात आहे. आगामी काही दिवसांत या निर्णयाचा परीक्षेच्या प्रक्रियेवर आणि डिजिटल जगतातील परिणाम किती होतो, याकडे संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे. NEET-UG पुनर्परीक्षेनंतर 22 जूननंतर टेलिग्रामवरील निर्बंध हटवले जातील की आणखी वाढवले जातील, याबाबत आता उत्सुकता निर्माण झाली आहे. (The Economic Times)
